Kolagen rybi czy wołowy – jaki wybrać?

Czym jest kolagen i gdzie występuje?

Kolagen jest głównym białkiem strukturalnym występującym we wszystkich organizmach zwierzęcych, także u człowieka. Stanowi około 30% całkowitej tkanki łącznej, nadając jej wytrzymałość, sprężystość i zapewniając integralność. Swoje unikalne właściwości włókna kolagenowe zawdzięczają składowi chemicznemu oraz strukturze. Cząsteczki białka kolagenowego składają się przede wszystkim z aminokwasów – glicyny, proliny, hydroksyproliny i hydroksylizyny, które są splecione ze sobą w potrójną helisę.

Obecnie wyróżnia się niemal 30 różnych rodzajów kolagenu, które są rozmieszczone w różnych typach tkanki łącznej. Przykładowo, w skórze dominuje typ I i III kolagenu, natomiast w chrząstce stawowej, typy II, IX, X i XI tego białka.

Cechą charakterystyczną kolagenu jest to, że wraz z upływem lat jego synteza wewnątrzustrojowa zaczyna maleć. Już od 26. roku życia endogenna produkcja włókien kolagenowych sukcesywnie spada, aby zatrzymać się w okolicach 60. roku życia [1].

Rodzaje kolagenu

Oferowane w sprzedaży peptydy kolagenowe są pozyskiwane ze źródeł odzwierzęcych (suplementy diety reklamowane jako kolagen wegański w rzeczywistości nie zawierają cząsteczek kolagenu, a jedynie składniki potrzebne do jego syntezy, jak np. pojedyncze aminokwasy). Wyróżnia się kilka źródeł pochodzenia kolagenu w suplementach diety [2]:

1. kolagen wołowy,
2. kolagen rybi,
3. kolagen wieprzowy,
4. kolagen drobiowy.

Niezależnie od wyboru źródła jego pochodzenia, obecnie uznaje się, że najlepszą przyswajalność wykazują hydrolizaty kolagenowe. Hydroliza jest procesem, który polega na rozbiciu długich łańcuchów aminokwasów na mniejsze fragmenty, które są łatwiej przyswajalne przez organizm [3].

Kolagen rybi czy wołowy – czym różnią się między sobą?

Dokonując wyboru między kolagenem rybim a wołowym, warto nieco bliżej przyjrzeć się ich właściwościom. Czy rzeczywiście te dwa rodzaje białka różnią się między sobą?

Właściwości

Zarówno kolagen rybi, jak i wołowy zawierają te same aminokwasy, co oznacza, że organizm otrzymuje identyczne składniki budulcowe, którymi może zarządzać. [4].

Smak i zapach

Smak i zapach suplementów kolagenowych w dużej mierze zależą od technologii produkcyjnej. W obu przypadkach może być wyczuwalny delikatny posmak, odpowiednio – rybi (w przypadku kolagenu pochodzenia morskiego) albo wyrazisty - „odzwierzęcy” (w przypadku kolagenu wołowego). Obecnie producenci stosują jednak różne sposoby na to, żeby smak i zapach takich produktów były jak najbardziej atrakcyjne dla konsumentów. 

Proces produkcji

Kolagen wołowy jest pozyskiwany głównie ze skór, ścięgien i kości bydła. W przypadku kolagenu rybiego do produkcji wykorzystuje się skórę, łuski i kości organizmów morskich. Następnie zgromadzony materiał jest podgrzewany, wskutek czego dochodzi do rozluźnienia jego trójhelikalnej struktury. Kolejnym etapem jest hydroliza enzymatyczna. Polega ona na wykorzystaniu specjalnych enzymów w celu rozłożenia wiązań peptydowych. W ten sposób uzyskuje się cząsteczki o mniejszym ciężarze molekularnym. Po zakończeniu hydrolizy kolagen jest oczyszczany, a następnie suszony lub umieszczany w roztworze, w zależności od tego, w jaki sposób ma być suplementowany (proszek, granulat lub płyn) [3,5]. 

Typ kolagenu a preferencje dietetyczne

Coraz więcej osób szukając suplementów kolagenowych, kieruje się transparentnością co do pochodzenia składników aktywnych. Ma to szczególne znaczenie szczególnie dla osób cierpiących na alergie. W przypadku, gdy istnieje ryzyko jej wystąpienia, lepiej wybrać bezpieczną alternatywę. Znaczenie mogą mieć też kwestie etyczne i źródła pozyskiwania materiału do produkcji kolagenu.

Alergia na kolagen – rybi vs. wołowy

Zarówno kolagen rybi, jak i wołowy mogą być źródłem reakcji alergicznej. Jeżeli po spożyciu suplementu diety występują takie objawy, jak swędząca wysypka lub zaczerwienienia, warto przetestować produkt wytwarzany z innego typu tkanki. Osoby uczulone na parwalbuminę powinny wybierać kolagen wołowy [7].

Jaki kolagen wybrać – rybi czy wołowy?

Mając na względzie zbliżoną efektywność obu rodzajów kolagenu, nie sposób jednoznacznie określić, który z nich jest lepszy. W przeważającej mierze wybór będzie zależał od indywidualnych preferencji i przekonań.

Bibliografia:

1. Nowicka-Zuchowska A. i in., Kolagen – rola w organizmie i skutki niedoboru, Lek w Polsce, Vol. 29 NR 11/12’19 (342/343);
2. Wang H. A Review of the Effects of Collagen Treatment in Clinical Studies. Polymers (Basel). 2021 Nov 9;13(22):3868;
3. León-López A, Morales-Peñaloza A, Martínez-Juárez VM, Vargas-Torres A, Zeugolis DI, Aguirre-Álvarez G. Hydrolyzed Collagen-Sources and Applications. Molecules. 2019 Nov 7;24(22):4031;
4. Egorikhina MN, Semenycheva LL, Chasova VO, Bronnikova II, Rubtsova YP, Zakharychev EA, Aleynik DY. Changes in the Molecular Characteristics of Bovine and Marine Collagen in the Presence of Proteolytic Enzymes as a Stage Used in Scaffold Formation. Mar Drugs. 2021 Sep 2;19(9):502;
5. Shenoy M, Abdul NS, Qamar Z, Bahri BMA, Al Ghalayini KZK, Kakti A. Collagen Structure, Synthesis, and Its Applications: A Systematic Review. Cureus. 2022 May 9;14(5):e24856;
6. Farooq, S., Ahmad, M.I., Zheng, S. et al. A review on marine collagen: sources, extraction methods, colloids properties, and food applications. Collagen & Leather 6, 11 (2024);
7. Kalic T, Kamath SD, Ruethers T, et al. Collagen-An Important Fish Allergen for Improved Diagnosis. J Allergy Clin Immunol Pract. 2020 Oct;8(9):3084-3092.e10.