Czy dziecko potrzebuje suplementów
Zacznijmy od uczciwej odpowiedzi: w większości przypadków zdrowe, zróżnicowanie karmione dziecko nie potrzebuje suplementacji wielu składników naraz. Podstawą jest to, co jest na talerzu, a suplement uzupełnia dietę tam, gdzie jest konkretna luka — nie zastępuje jej i nie jest polisą ubezpieczeniową.
Jest jednak jeden składnik, przy którym w Polsce sytuacja wygląda inaczej, i to nie jest kwestia opinii. Witamina D powstaje w skórze pod wpływem promieniowania UVB, a w naszej szerokości geograficznej od października do marca nasłonecznienie jest do tego niewystarczające. Polskie zalecenia dotyczące suplementacji witaminy D przewidują dlatego jej podawanie dzieciom w okresie od września lub października do kwietnia, a w części przypadków przez cały rok. To decyzja do podjęcia z pediatrą, nie na podstawie artykułu — ale warto wiedzieć, dlaczego witamina D jest wyjątkiem.
Przy pozostałych składnikach pytanie brzmi: czy w diecie tego dziecka jest luka, którą ten preparat wypełnia? Jeśli dziecko nie je ryb, sens ma szukanie kwasów omega-3. Jeśli je wybiórczo i unika warzyw, sens ma preparat wielowitaminowy. Jeśli je wszystko — prawdopodobnie nie ma czego uzupełniać.
Oświadczenia zdrowotne dla dzieci to osobna, krótka lista
Tu jest rzecz, o której prawie się nie mówi, a która daje Ci najlepsze narzędzie do oceny każdego opakowania.
Oświadczenia zdrowotne o żywności dzielą się w prawie unijnym na kilka grup. Większość tych, które widzisz na suplementach dla dorosłych, to tak zwane oświadczenia funkcjonalne, zatwierdzone zbiorczo rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012. Natomiast oświadczenia odnoszące się do rozwoju i zdrowia dzieci przechodzą osobną, indywidualną procedurę — każde z nich jest zatwierdzane pojedynczym rozporządzeniem, po ocenie Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności.
Skutek jest taki, że lista oświadczeń, które wolno odnieść wprost do rozwoju dziecka, jest bardzo krótka. Obejmuje między innymi:
- Wapń i witamina D – „są potrzebne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju kości u dzieci"
- Witamina D – oświadczenie o prawidłowym wzroście i rozwoju kości u dzieci
- Wapń – samodzielne oświadczenie o wzroście i rozwoju kości u dzieci
- Fosfor oraz białko – również w kontekście wzrostu i rozwoju kości u dzieci
- Żelazo – o prawidłowym rozwoju funkcji poznawczych u dzieci
- Jod – o prawidłowym wzroście dzieci
- Niezbędne kwasy tłuszczowe (kwas linolowy i alfa-linolenowy) – o prawidłowym wzroście i rozwoju dzieci
I na tym w zasadzie koniec. Jeżeli opakowanie preparatu dla dziecka obiecuje coś, czego nie ma na tej liście — na przykład „wspiera rozwój mózgu", „poprawia koncentrację u dzieci", „buduje odporność malucha" — to obietnica wykracza poza to, co zostało zatwierdzone. Nie znaczy to, że preparat jest zły. Znaczy, że ta konkretna obietnica jest pomysłem producenta.
Pozostałe oświadczenia — o witaminie C i układzie odpornościowym, o witaminach z grupy B i układzie nerwowym, o witaminie A i widzeniu — nadal obowiązują i wolno je stosować także na produktach dla dzieci. Po prostu nie odnoszą się do „rozwoju dziecka", a do funkcji organizmu w ogóle. To subtelna różnica, ale właśnie w niej kryje się większość marketingowej przesady na półce dziecięcej.
%RWS na opakowaniu dla dziecka — pułapka, która wygląda groźnie
To najczęstszy powód niepokoju rodziców i jednocześnie najczęstsze nieporozumienie.
Kolumna „%RWS" w tabeli oznacza odsetek referencyjnej wartości spożycia — a te wartości są w prawie unijnym ustalone dla osoby dorosłej. Nie istnieją osobne, oficjalne wartości referencyjne do oznakowania produktów dla dzieci w różnym wieku. Oznacza to, że ta sama liczba znaczy co innego, niż się wydaje.
Weźmy witaminę D. Referencyjna wartość spożycia do oznakowania to 5 µg. Preparat dostarczający 10 µg pokaże więc na opakowaniu 200% RWS — liczba, która na pierwszy rzut oka wygląda jak podwójna dawka. Tymczasem polskie zalecenia dla dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym mówią o podaży rzędu 600–1000 jednostek międzynarodowych dziennie, czyli 15–25 µg, a górna granica bezpiecznego spożycia dla tej grupy wiekowej jest wielokrotnie wyższa od 10 µg.
Czyli 200% RWS witaminy D u czterolatka mieści się w normach z dużym zapasem, mimo że procent wygląda alarmująco. Działa to też w drugą stronę: 100% RWS witaminy D to 5 µg, czyli mniej, niż przewidują zalecenia dla dziecka.
Wniosek praktyczny: przy produktach dla dzieci patrz na miligramy i mikrogramy, nie na procenty. Procenty porównaj z zaleceniami dla wieku Twojego dziecka albo zapytaj pediatry. A jeśli dziecko przyjmuje więcej niż jeden preparat, zsumuj te same składniki ze wszystkich — to jedyny moment, w którym przekroczenie jest realnym ryzykiem.
Omega-3 w żelkach — ile tam naprawdę jest
Kwasy omega-3 to jeden z najczęstszych motywów na półce dziecięcej, więc warto wiedzieć, jak wygląda arytmetyka.
Zatwierdzone oświadczenia dotyczące kwasów EPA i DHA mają wysoki próg zawartości. Oświadczenie o prawidłowym funkcjonowaniu serca wymaga 250 mg EPA i DHA w porcji dziennej. Oświadczenia o prawidłowym funkcjonowaniu mózgu oraz o prawidłowym widzeniu wymagają 250 mg DHA. Co ważne, te progi nie są obniżone dla dzieci — obowiązują tak samo niezależnie od wieku.
Tymczasem żelka jest małą formą i zmieści w sobie ograniczoną ilość oleju. W praktyce preparaty w żelkach dostarczają zwykle od kilkudziesięciu do stu kilkudziesięciu miligramów kwasów omega-3 w porcji dobowej. To wyraźnie poniżej progu 250 mg, przy którym wolno sformułować jakiekolwiek oświadczenie o omega-3.
Co z tego wynika dla Ciebie jako rodzica — dwie rzeczy, obie użyteczne:
- Jeśli żelki z omega-3 obiecują wpływ na mózg, pamięć czy koncentrację, sprawdź w tabeli zawartość DHA. Przy wartości poniżej 250 mg takie zdanie nie ma podstawy. To najszybszy test wiarygodności opakowania w tej kategorii.
- Żelki z omega-3 nie zastąpią ryby na talerzu. Zalecana podaż EPA i DHA dla dzieci to również rzędu 250 mg dziennie, a porcja z żelki pokrywa jej część. Taki preparat ma sens jako uzupełnienie diety ubogiej w ryby, nie jako jej zamiennik.
Mówimy to wprost, chociaż sami mamy w ofercie żelki z omega-3. Wolimy, żebyś wiedział, czego od nich oczekiwać, niż żebyś się rozczarował.
Żelki czy tabletki — co wybrać
Dla zawartości składników postać nie ma znaczenia, liczy się tabela porcji dobowej. Dla tego, czy dziecko weźmie preparat regularnie, postać ma znaczenie decydujące.
- Żelki wygrywają tam, gdzie dziecko nie chce lub nie umie połknąć tabletki, i tam, gdzie codzienne podawanie bywa walką. Ich ograniczeniem jest pojemność: w żelce zmieści się mniej substancji niż w tabletce, co widać właśnie przy omega-3.
- Krople i płyny pozwalają precyzyjnie dobrać dawkę i są jedyną sensowną opcją u najmłodszych dzieci.
- Tabletki do żucia i proszki to rozwiązanie dla starszych dzieci, przy których pojemność formy zaczyna mieć znaczenie.
Przy żelkach sprawdź dodatkowo dwie rzeczy w tabeli wartości odżywczej. Czym są słodzone — spotkasz ksylitol, sorbitol i glikozydy stewiolowe, czyli substancje słodzące zamiast cukru, co przy produkcie podawanym codziennie przez wiele tygodni jest istotne dla zębów. I jaka jest zawartość cukrów, jeśli jest podana. Warto też wiedzieć, że alkohole cukrowe, takie jak ksylitol i sorbitol, w większych ilościach mogą działać przeczyszczająco — przy jednej żelce dziennie to nieistotne, przy zjedzeniu pół opakowania już nie.
Żelki to nie cukierki — i to nie jest formułka
Ta sekcja jest tu dlatego, że wynika z niej jedyne realne ryzyko związane z suplementami w żelkach, i nie jest ono związane ze składem.
Żelki mają kształt, kolor, konsystencję i smak cukierków, bo właśnie dlatego dzieci je przyjmują. Z tego samego powodu dziecko może potraktować opakowanie jak słodycze i zjeść kilka albo kilkanaście naraz. Dlatego:
- Przechowuj opakowanie w miejscu niedostępnym dla dziecka — nie w zasięgu ręki, nie w widocznym miejscu w kuchni.
- Podawaj preparat sam, nie zostawiaj opakowania dziecku do dyspozycji. Suplementy dla dzieci stosuje się pod nadzorem osoby dorosłej.
- Nie nazywaj ich cukierkami ani nagrodą. Mówienie „dostaniesz żelka, jak zjesz obiad" buduje dokładnie to skojarzenie, którego chcemy uniknąć.
- Nie przekraczaj zalecanej porcji dobowej, nawet jeśli dziecko prosi o więcej.
- Dopilnuj dokładnego pogryzienia przed przełknięciem — u młodszych dzieci cała żelka to także ryzyko zachłyśnięcia.
Jeśli dziecko zje większą liczbę żelek naraz, skontaktuj się z lekarzem albo z ośrodkiem toksykologicznym, nawet jeśli nie widzisz żadnych objawów — zwłaszcza gdy preparat zawiera witaminy A lub D, które kumulują się w organizmie.
Pięć rzeczy do sprawdzenia na opakowaniu dla dziecka
1. Od jakiego wieku
Pierwsza rzecz, nie ostatnia. Preparaty w żelkach bardzo często mają dolną granicę wieku — najczęściej 3 lub 4 lata — i wynika ona zarówno z postaci, jak i z zawartości składników. Produkt dla czterolatka nie jest produktem dla dwulatka w mniejszej porcji.
2. Co dokładnie jest w porcji dobowej
W miligramach i mikrogramach, nie w procentach. I w porcji dobowej, a nie w 100 g produktu — to częsty chwyt, bo liczby w przeliczeniu na 100 g wyglądają imponująco, a nikt nie je 100 g żelek.
3. Czy obietnice z przodu opakowania mają pokrycie w składzie
Z użyciem dwóch narzędzi z tego artykułu: krótkiej listy oświadczeń dziecięcych oraz progu 250 mg przy omega-3.
4. Alergeny
Przy preparatach dla dzieci to punkt najważniejszy po wieku. Szukaj informacji wyróżnionej, nie zakopanej w liście składników. Preparaty z olejem z ryb morskich zawierają rybę, czyli jeden z alergenów podlegających obowiązkowemu oznaczeniu. Żelki zawierają zwykle żelatynę — sprawdź jej pochodzenie, jeśli ma to dla Was znaczenie dietetyczne lub religijne.
5. Na ile dni wystarcza opakowanie
Podziel liczbę sztuk przez porcję dobową. Opakowanie 27 żelek przy jednej dziennie to 27 dni, czyli niecały miesiąc — przy suplementacji sezonowej liczonej od października do kwietnia warto policzyć to z góry.
Linia KIDS Doppelherz — co zawiera która
Poniżej same fakty ze składu. Wszystkie trzy preparaty są przeznaczone dla dzieci od 4. roku życia, porcja dobowa to jedna żelka, a opakowanie zawiera 27 sztuk. Wszystkie są słodzone substancjami słodzącymi, bez dodatku cukru.
Doppelherz® aktiv Odporność KIDS
Smak jabłkowy. Porcja dobowa dostarcza witaminę C 20 mg (25% RWS) oraz witaminę D 10 µg (200% RWS).
Oba składniki mają zatwierdzone oświadczenia dotyczące prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, a witamina D dodatkowo oświadczenie z listy dziecięcej, dotyczące prawidłowego wzrostu i rozwoju kości u dzieci. To najwyższa zawartość witaminy D w tej linii — i dokładnie ten przypadek, o którym pisaliśmy wyżej: 200% RWS odnosi się do wartości dla dorosłego i mieści się w zaleceniach dla dziecka.
Zobacz pełny skład Odporność KIDS.
Doppelherz® aktiv Multivitamina + Omega-3 KIDS
Smak tutti-frutti. Najszerszy skład w linii. Porcja dobowa dostarcza witaminę C 15 mg (19% RWS), witaminę E 6 mg (50%), niacynę 3 mg (19%), witaminę B6 0,8 mg (57%), witaminę A 200 µg (25%), witaminę D 5 µg (100%), kwas foliowy 150 µg (75%), witaminę B12 1,5 µg (60%) i biotynę 30 µg (60%). Dodatkowo 377 mg oleju z ryb morskich, w tym 124 mg kwasów omega-3 (60 mg EPA i 40 mg DHA).
Dziewięć witamin, z których każda ma własne zatwierdzone oświadczenia — między innymi witamina C, A, B6, B12 i kwas foliowy w kontekście prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, witaminy z grupy B w kontekście układu nerwowego, witamina A w kontekście prawidłowego widzenia, a witamina E i prawidłowa ochrona komórek przed stresem oksydacyjnym.
Zawartość omega-3 wynosi 124 mg, czyli poniżej progu 250 mg wymaganego dla oświadczeń o EPA i DHA — zgodnie z tym, co napisaliśmy w sekcji o omega-3. Olej rybi jest tu uzupełnieniem składu, a nie jego głównym argumentem.
Produkt zawiera rybę (olej z ryb morskich) oraz żelatynę wołową.
Zobacz pełny skład Multivitamina + Omega-3 KIDS.
Doppelherz® aktiv Omega-3 + Witamina D3 KIDS
Smak truskawkowo-cytrusowy. Skład najprostszy z trzech: 300 mg oleju z ryb morskich, w tym 180 mg kwasów omega-3 (90 mg EPA i 60 mg DHA), oraz witamina D 5 µg (100% RWS).
Najwyższa zawartość omega-3 w tej linii — i nadal poniżej progu 250 mg, więc zatwierdzonego oświadczenia o EPA i DHA ten preparat nie przywoła. Oświadczenia, które ma, pochodzą z witaminy D: o prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz, z listy dziecięcej, o prawidłowym wzroście i rozwoju kości u dzieci. Żelkę należy dokładnie pogryźć przed przełknięciem.
Produkt zawiera rybę (olej z ryb morskich) oraz żelatynę.
Zobacz pełny skład Omega-3 + Witamina D3 KIDS.
Całą ofertę dla najmłodszych zebraliśmy w kategorii dla dziecka. Jeśli chcesz nauczyć się czytać tabele składu samodzielnie, krok po kroku rozkładamy je w przewodniku: jak czytać etykiety suplementów diety.
Czego nie da się załatwić suplementem
Na koniec rzecz, której nie napisze żadne opakowanie. Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety i nie jest odpowiedzią na większość tego, z czym rodzice do nas piszą. Na odporność dziecka w sezonie infekcyjnym pracują przede wszystkim sen, ruch na świeżym powietrzu, warzywa i owoce w codziennym menu oraz unikanie dymu tytoniowego. Na koncentrację — regularny rytm dnia i ograniczenie ekranów. Preparat uzupełnia dietę tam, gdzie jest konkretna luka.
Suplementacja u dziecka to też nie decyzja na podstawie artykułu w internecie, także tego. Przed włączeniem jakiegokolwiek preparatu u dziecka skonsultuj się z pediatrą — zwłaszcza jeśli dziecko przyjmuje leki, ma chorobę przewlekłą albo stosuje dietę eliminacyjną.
Pytania, które najczęściej dostajemy od rodziców.
Jakie witaminy dla dzieci wybrać?
Czy 200% RWS witaminy D to za dużo dla dziecka?
Od jakiego wieku można podawać dziecku żelki z witaminami?
Czy omega-3 w żelkach wspiera rozwój mózgu dziecka?
Czy można podawać dziecku dwa preparaty jednocześnie?
Czym są słodzone żelki z witaminami?
Co zrobić, jeśli dziecko zjadło kilka żelek naraz?
Czy żelki dla dzieci zawierają alergeny?
Czy witaminy w żelkach są tak samo skuteczne jak w tabletkach?
Ważne: Suplement diety nie może być stosowany jako zamiennik zróżnicowanej diety. Zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia są podstawą prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Preparaty przeznaczone są dla dzieci od 4. roku życia i powinny być stosowane pod nadzorem osoby dorosłej. Przechowywać w sposób niedostępny dla małych dzieci. Przed rozpoczęciem suplementacji u dziecka skonsultuj się z pediatrą. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Zapisz się do newslettera