Jak czytać etykietę suplementu diety? 5 elementów, które warto sprawdzić

Jak czytać etykietę suplementu diety? 5 elementów, które warto sprawdzić

W skrócie: etykieta suplementu diety zawiera wszystkie informacje potrzebne do świadomego zakupu. Sprawdź kolejno pięć rzeczy: (1) składniki aktywne i ich ilość, (2) %RWS, czyli jaki procent dziennego zapotrzebowania pokrywa porcja, (3) zaleconą dzienną porcję i sposób przyjmowania, (4) ostrzeżenia i informacje o tym, dla kogo produkt jest przeznaczony, (5) numer partii i datę minimalnej trwałości. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie oznacza każdy z tych elementów.

Pięć elementów etykiety, na które warto zwrócić uwagę.

Suplement diety to żywność, a nie lek

Zgodnie z ustawą z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Jest skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy albo inny fizjologiczny, wprowadzanym do obrotu w formie porcjowanej: kapsułek, tabletek, saszetek czy płynnych ampułek.

Z tej definicji wynikają dwie konsekwencje:

• Suplement diety nie ma właściwości leczniczych. Nie służy do leczenia ani zapobiegania chorobom – przekaz sugerujący coś przeciwnego to sygnał ostrzegawczy.
• Suplement nie zastępuje zróżnicowanej diety. Prawidłowo zbilansowane żywienie dostarcza niezbędnych składników odżywczych; suplementacja jest uzupełnieniem, a nie fundamentem.

Każdy suplement diety wprowadzany po raz pierwszy do obrotu w Polsce musi zostać zgłoszony Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu. Rejestr powiadomień jest jawny – możesz w nim sprawdzić, czy dany produkt zgłoszono i przez jaki podmiot.

Co obowiązkowo musi znaleźć się na opakowaniu

Zakres informacji na opakowaniu wynika z rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 i polskich przepisów o suplementach diety. Producent ma obowiązek podać m.in.:

• określenie „suplement diety” w nazwie produktu oraz nazwy substancji charakteryzujących produkt,
• zawartość składników aktywnych w zalecanej dziennej porcji i, tam gdzie to dotyczy, %RWS,
• zaleconą do spożycia dzienną porcję wraz z ostrzeżeniem o jej nieprzekraczaniu,
• informację, że suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety,
• informację o przechowywaniu w sposób niedostępny dla małych dzieci,
• pełny wykaz składników i informacje o alergenach, masę lub objętość netto, warunki przechowywania,
• datę minimalnej trwałości, numer partii i dane podmiotu wprowadzającego produkt do obrotu.

Brak któregoś z tych elementów to powód do ostrożności, szczególnie przy zakupach z niezweryfikowanych źródeł internetowych.

1. Składniki aktywne – co faktycznie zawiera produkt

Tabela składu to najważniejsza część etykiety.

Nazwa produktu bywa marketingowa i sama w sobie nie mówi wszystkiego. Konkret znajduje się w tabeli składu: jakie substancje aktywne zawiera produkt i w jakiej ilości w zalecanej dziennej porcji. Na co zwrócić uwagę:

• Ilość, nie tylko obecność. Składnik z frontu opakowania może występować w ilości symbolicznej. Liczy się to, co jest w tabeli.
• Forma chemiczna składnika. Magnez może występować m.in. jako cytrynian, tlenek czy mleczan; witamina D najczęściej jako cholekalcyferol (D3). Warto porównywać produkty na tym poziomie szczegółowości.
• Jednostki. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach podaje się zwykle w mikrogramach (µg), składniki mineralne w miligramach (mg). 25 µg witaminy D to nie to samo co 25 mg.
• Punkt odniesienia porcji. Tabela odnosi się do konkretnej porcji: jednej kapsułki, ampułki, saszetki. Jeżeli porcja to dwie kapsułki, wartości dotyczą obu razem.
• Pełny skład, nie tylko aktywny. Poniżej tabeli znajduje się wykaz wszystkich składników, łącznie z substancjami pomocniczymi i alergenami – istotny przy dietach eliminacyjnych.

2. RWS – referencyjna wartość spożycia

%RWS pokazuje, jaki procent dziennego zapotrzebowania pokrywa porcja.

RWS (referencyjna wartość spożycia) to ustalona w przepisach UE wartość odniesienia dla witamin i składników mineralnych, dotycząca przeciętnej osoby dorosłej. Procent przy składniku informuje, jaką część tej wartości pokrywa jedna porcja. Jak to czytać w praktyce:

• 100% RWS oznacza, że porcja pokrywa pełną wartość odniesienia dla dorosłego.
• Wartości powyżej 100% są dopuszczalne, ale nie są automatycznie „lepsze” – oznaczają wyłącznie większą zawartość względem wartości odniesienia.
• RWS to nie zapotrzebowanie indywidualne. Rzeczywiste potrzeby zależą od wieku, płci, stanu fizjologicznego, diety i stylu życia.
• Nie każdy składnik ma RWS. Dla kolagenu, ekstraktów roślinnych, luteiny czy kwasów tłuszczowych wartości odniesienia nie ustalono – przy nich zobaczysz wyłącznie masę (np. w mg), bez procentu. Brak procentu nie jest błędem etykiety.

To dobre narzędzie porównawcze: dwa preparaty z tym samym składnikiem zestawisz po zawartości w porcji i %RWS.

3. Zalecana dzienna porcja

Porcja określa ilość produktu i częstotliwość stosowania.

Ten fragment odpowiada na pytanie: ile produktu przyjmować i jak często. Znajdziesz tu wielkość porcji (np. 1 kapsułka, 1 ampułka), częstotliwość oraz sposób przyjmowania – popić wodą, przyjmować w trakcie posiłku, wstrząsnąć przed użyciem. Warto pamiętać, że:

• nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia – to informacja obowiązkowa na każdym opakowaniu i nie jest formalnością,
• porcja pozwala policzyć, na ile dni wystarczy opakowanie (30 ampułek przy porcji 1 dziennie to miesiąc stosowania) i realnie porównać ceny – nie „za opakowanie”, lecz za dzień stosowania,
• sposób przyjmowania bywa istotny – niektóre składniki lepiej przyswajają się w towarzystwie posiłku zawierającego tłuszcz.

4. Ostrzeżenia – sekcja, której nie warto pomijać

Ostrzeżenia mówią, dla kogo produkt jest przeznaczony i czego unikać.

To jedna z najczęściej pomijanych, a zarazem najważniejszych części opakowania. Znajdziesz tu informację, dla kogo produkt jest przeznaczony (np. wyłącznie dla osób dorosłych), przeciwwskazania i warunki stosowania oraz obowiązkowe komunikaty: o nieprzekraczaniu porcji, o tym, że suplement nie zastępuje zróżnicowanej diety, i o przechowywaniu poza zasięgiem małych dzieci.

Szczególnie uważnie powinny czytać tę sekcję kobiety w ciąży i karmiące piersią (część składników ma w tych okresach odrębne zalecenia), osoby przyjmujące leki na stałe (możliwe interakcje – decyzję o suplementacji warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą), rodzice (produkt dla dorosłych nie jest produktem dla dziecka w mniejszej porcji) oraz osoby z alergiami i nietolerancjami – informacje o alergenach są wyróżnione w wykazie składników.

5. Numer partii i data minimalnej trwałości

Numer partii identyfikuje serię, data trwałości – okres deklarowanych właściwości.

Numer partii (LOT) identyfikuje konkretną serię produkcyjną – dzięki niemu producent może prześledzić jej historię i w razie potrzeby przeprowadzić działania naprawcze. Dla konsumenta to punkt odniesienia w kontakcie z producentem.

Data minimalnej trwałości („najlepiej spożyć przed końcem”) wskazuje, do kiedy produkt zachowuje deklarowane właściwości przy przechowywaniu zgodnym z zaleceniami. Oba oznaczenia znajdują się zwykle na spodzie lub boku opakowania.

Praktyczna zasada: sprawdzaj oba przed pierwszym użyciem, a przy zakupach online – zaraz po otrzymaniu przesyłki. Zwróć też uwagę na warunki przechowywania i na to, czy opakowanie nie nosi śladów naruszenia.

Czego na etykiecie nie znajdziesz – i dlaczego

Komunikacja o suplementach diety jest w UE ściśle uregulowana. Na opakowaniu mogą pojawić się wyłącznie oświadczenia żywieniowe i zdrowotne dopuszczone przepisami (rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 i unijny rejestr oświadczeń), w zatwierdzonym brzmieniu. Dlatego:

• nie znajdziesz informacji o leczeniu, zapobieganiu chorobom ani łagodzeniu ich objawów – takie przekazy są dla suplementów niedozwolone,
• oświadczenia zdrowotne odnoszą się do konkretnych składników, nie do produktu jako całości,
• jeżeli dla danego składnika nie zatwierdzono oświadczenia, producent nie może opisywać jego działania – nawet jeśli składnik jest głównym elementem receptury.

Warto o tym pamiętać, porównując produkty: brak spektakularnych obietnic na opakowaniu nie świadczy o gorszym produkcie – zwykle świadczy o zgodności z przepisami.

Jak czytać etykietę suplementu w płynnych ampułkach

Płynne ampułki rządzą się tą samą logiką co kapsułki, ale kilka elementów wygląda inaczej. Przykładem są dostępne w naszym sklepie Doppelherz system Kollagen 11.000 PLUS oraz Doppelherz system Kollagen Beauty – suplementy diety w formie ampułek do picia. Na co patrzeć w takim produkcie:

• Porcja to jedna ampułka o określonej objętości – tabela składu odnosi się do niej, a nie do 100 ml produktu.
• Zawartość kolagenu podana jest w miligramach lub gramach, bez %RWS – dla kolagenu nie ustalono referencyjnej wartości spożycia. To dokładnie sytuacja z punktu 2.
• Witaminy i składniki mineralne mają już %RWS – i to przy nich znajdziesz dopuszczone oświadczenia zdrowotne, bo dotyczą one tych właśnie składników.
• Sposób użycia bywa bardziej szczegółowy, a warunki przechowywania mają przy produktach płynnych większe znaczenie niż przy formach suchych.

Dokładny skład, wielkość porcji i pełne brzmienie ostrzeżeń znajdziesz na etykiecie konkretnego opakowania oraz w karcie produktu.

O co najczęściej pytacie? Trzy pytania z naszego Biura Obsługi Klienta

Poniższe zestawienie powstało na podstawie pytań, które najczęściej trafiają do naszego Biura Obsługi Klienta przy produktach kolagenowych. Co ciekawe, odpowiedź na każde z nich znajduje się na opakowaniu – pokazujemy więc, w którym dokładnie miejscu etykiety jej szukać.

1. Ile kalorii ma porcja?

Wartości energetycznej szukaj w tabeli wartości odżywczej, a nie w tabeli składników aktywnych – to dwie różne tabele, często umieszczone obok siebie. Przy produktach płynnych wartość energetyczną podaje się zwykle w przeliczeniu na 100 ml oraz na jedną porcję, czyli na ampułkę. Podana jest w kilodżulach (kJ) i kilokaloriach (kcal). Tuż obok znajdziesz zawartość węglowodanów, w tym cukrów – to informacja istotna m.in. dla osób kontrolujących ich spożycie.

W obu naszych produktach kolagenowych porcja dobowa to jedna ampułka o pojemności 25 ml:

• Doppelherz system Kollagen 11.000 PLUS – 57 kcal w porcji dobowej,
• Doppelherz system KOLLAGEN BEAUTY – 18 kcal w porcji dobowej.

Różnica wynika ze składu obu preparatów – w przypadku KOLLAGEN BEAUTY na wartość energetyczną porcji składają się przede wszystkim sok z gruszki oraz peptydy kolagenowe.

2. Jakie jest źródło i typ kolagenu?

Źródła szukaj w wykazie składników, a nie w nazwie produktu. Nazwa składnika zawiera informację o pochodzeniu surowca – np. „hydrolizat kolagenu rybiego”. To jednocześnie informacja alergenowa: ryby i skorupiaki należą do alergenów, które muszą być w wykazie wyróżnione graficznie, więc znajdziesz je pogrubione lub zapisane wersalikami.

Typ kolagenu (I, II, III) nie jest obowiązkowym elementem etykiety, dlatego producent nie zawsze go podaje w tabeli. Jeśli informacja jest istotna dla Twojego wyboru, szukaj jej w opisie produktu lub zapytaj o nią bezpośrednio.

W obu naszych produktach kolagen jest pochodzenia zwierzęcego (wołowego) i stanowi połączenie kolagenu typu I oraz typu III:

• Doppelherz system Kollagen 11.000 PLUS – hydrolizat kolagenu Peptan®,
• Doppelherz system KOLLAGEN BEAUTY – bioaktywne peptydy kolagenowe VERISOL®.

Informacja o pochodzeniu surowca ma znaczenie praktyczne: produkty pochodzenia wołowego nie są odpowiednie dla osób na diecie wegetariańskiej i wegańskiej ani dla osób, które z innych powodów unikają wołowiny. Nazwa handlowa surowca (Peptan®, VERISOL®) nie jest obowiązkowym elementem etykiety – szukaj jej w wykazie składników lub w opisie produktu.

3. Czy można stosować dwa produkty kolagenowe jednocześnie?

To pytanie sprowadza się do prostej zasady, o której pisaliśmy wyżej: składniki z różnych produktów sumują się. Zanim połączysz dwa preparaty, porównaj obie tabele składu i sprawdź, które składniki się powtarzają – przy witaminach i składnikach mineralnych zsumuj ich %RWS, przy pozostałych składnikach zsumuj zawartość w miligramach.

Niezależnie od wyniku obowiązuje zasada z etykiety: nie należy przekraczać zalecanej dziennej porcji do spożycia żadnego z produktów. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, jesteś w ciąży lub karmisz piersią – decyzję o łączeniu suplementów skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.

Lista kontrolna przed zakupem

1. Czy w nazwie widnieje określenie „suplement diety”?
2. Czy tabela składu podaje ilości składników aktywnych w jednej porcji?
3. Czy przy witaminach i składnikach mineralnych podano %RWS?
4. Czy wiesz, ile porcji przyjmuje się dziennie i na ile dni wystarczy opakowanie?
5. Czy przeczytałeś sekcję ostrzeżeń – w tym informację, dla kogo produkt jest przeznaczony?
6. Czy sprawdziłeś numer partii i datę minimalnej trwałości?
7. Czy znasz podmiot odpowiedzialny za wprowadzenie produktu do obrotu i czy przekaz o produkcie unika obietnic o charakterze leczniczym?

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

W tej sekcji znajdziesz odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące czytania etykiet suplementów diety, a także pytania, które najczęściej trafiają do naszego Biura Obsługi Klienta przy produktach kolagenowych.

Ważne:
Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety i nie ma właściwości leczniczych. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Przechowywać w sposób niedostępny dla małych dzieci. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Podstawa prawna: ustawa z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia; rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności; rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych.
Grafiki: materiały własne Queisser Pharma Poland.