Kolagen z witaminą C: dlaczego to dobre połączenie?

Kolagen z witaminą C: skąd takie połączenie

Kolagen jest białkiem strukturalnym stanowiącym około 30% wszystkich protein w organizmie człowieka. Zbudowany głównie z aminokwasów, przede wszystkim glicyny oraz proliny, a także hydroksyproliny i hydroksylizyny charakteryzuje się dużą wytrzymałością i elastycznością.

Mniej więcej od 25. roku życia naturalna synteza kolagenu zaczyna maleć o około 1% rocznie. Dodatkowo tempo degradacji białka kolagenowego przyspiesza pod wpływem działania niekorzystnych czynników, jak nadmierna ekspozycja na słońce, nadmiernie wysokie i niskie temperatury, czy niektóre związki zawarte w kosmetykach [1].

Aby wspierać ustrojową produkcję kolagenu i utrzymywać jego odpowiednio wysoki poziom, warto wybierać suplementy zawierające w swoim składzie nie tylko sam kolagen, ale także witaminę C. Jest ona niezbędna do prawidłowej syntezy i usieciowania białka kolagenowego [2].

Synteza kolagenu: jak przebiega?

Synteza kolagenu wymaga obecności aminokwasów wytwarzanych w organizmie człowieka (tzw. aminokwasy endogenne). Włókna kolagenowe składają się przede wszystkim z glicyny, proliny i hydroksyproliny. Sam proces można podzielić na etap wewnątrzkomórkowy i pozakomórkowy [3]. W procesie syntezy kolagenu witamina C staje się kofaktorem, który stabilizuje trzeciorzędową strukturę cząstki kolagenu. Jest niezbędna w procesie hydroksylacji proliny i lizyny odpowiednio w hydroksyprolinę i hydroksylizynę.

Dodatkowo kwas askorbinowy uczestniczy w przemianie prokolagenu w kolagen i zwiększa stabilizację włókien kolagenowych. Co więcej, antyoksydacyjne właściwości witaminy C zabezpieczają białko przed destrukcyjnym działaniem wolnych rodników [2].

Jakie minerały wspierają produkcję kolagenu?

Białko kolagenowe nie ma charakteru jednolitego. Wyróżnia się niemal 30 jego odmian, które są rozmieszczone w poszczególnych rodzajach tkanki łącznej. W chrząstkach stawowych dominuje typ II oraz warianty IX, X i XI, podczas gdy w skórze występują przede wszystkim typu I i III. Procesy syntezy poszczególnych typów białka kolagenowego są stymulowane poprzez różnego rodzaju pierwiastki śladowe.

Cynk wspiera działania osteoblastów, promując ich podział i wykształcanie się macierzy komórkowej. Jest też kofaktorem kolagenazy [4]. Jego obecność pośrednio wspiera więc zdrowie kości. Miedź działa jako kofaktor dla enzymu oksydazy lizylowej, związku kluczowego w procesie sieciowania kolagenu i kształtowania się tkanki łącznej [5].

Pierwiastkiem wymaganym do prawidłowego wytworzenia kolagenu jest mangan. Jego cząsteczki aktywują enzymy pro-kolagenowe, jak transferaza glikozylowa i prolidaza. Oba związki odgrywają krytyczną rolę w wytwarzaniu włókien kolagenowych o odpowiednio zintegrowanej strukturze [6]. Z kolei siarka jest wykorzystywana do produkcji metioniny i cysteiny, aminokwasów uczestniczących w produkcji kolagenu. Bierze też udział w usieciowaniu włókien tego białka [7].

Aby dostarczyć minerałów potrzebnych w procesie syntezy kolagenu, ważne jest stosowanie zróżnicowanej i zbilansowanej diety. W okresach wzmożonego obciążenia organizmu można wspierać się suplementacją witaminowo-mineralną.

Jak dostarczyć kolagen do organizmu?

Dostarczenie kolagenu wraz z dietą jest praktycznie niemożliwe, ponieważ związek i tak zostanie rozłożony przez enzymy trawienne, zanim trafi do tkanki łącznej. Można jednak uzupełnić dietę o składniki będące źródłem aminokwasów niezbędnych do syntezy kolagenu. Dobrym przykładem są np. jaja zawierające prolinę, a także ryby spożywane wraz ze skórą.

W uzupełnieniu poziomu kolagenu pomaga też suplementacja. Preparaty zawierające kolagen o niskiej masie cząsteczkowej łatwiej wbudowują się w tkankę i wspierają regenerację organizmu i spowalniają proces starzenia się skóry, ograniczając pojawianie się zmarszczek i zwiększając elastyczność tkanki [8,9].

Na rynku można znaleźć suplementy zawierające kolagen z różnych źródeł, w tym wieprzowy, wołowy i rybi. Obecnie brakuje jednoznacznych dowodów potwierdzających skuteczność jednego z nich, dlatego nie ma przeszkód, aby kierować się indywidualnymi preferencjami. Tym, co ma większe znaczenie jest natomiast typ kolagenu. Suplementy na stawy powinny zawierać przede wszystkim typ II kolagenu, natomiast suplementy typu beauty – typy I i III białka.

Najlepsze efekty przynosi suplementacja długookresowa. Warto też pamiętać, że przyjmowanie egzogennego kolagenu nie zastąpi zbilansowanego odżywiania. Nadal kluczem do utrzymania gładkiej i jędrnej skóry jest odpowiednia dieta i aktywność fizyczna.

Bibliografia:

1. Zuchowska-Nowicka A i in., Kolagen – rola w organizmie i skutki niedoboru, Lek w Polsce, vol. 29, nr 11-12’19 (342/343);
2. Janecka A., Właściwości, formy i działanie biologiczne witaminy C w terapiach skórnych, Aesthetic Cosmetology and Medicine, 1 / 2023 / vol. 12;
3. Wu MArlyn et al., Biochemistry, Collagen Synthesis, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 January;
4. Seo HJ, Cho YE, Kim T, Shin HI, Kwun IS. Zinc may increase bone formation through stimulating cell proliferation, alkaline phosphatase activity and collagen synthesis in osteoblastic MC3T3-E1 cells. Nutr Res Pract. 2010 Oct;4(5):356-61,
5. Borkow G. Using Copper to Improve the Well-Being of the Skin. Curr Chem Biol. 2014 Aug;8(2):89-102;
6. Treiber N, Maity P, Singh K, Ferchiu F, Wlaschek M, Scharffetter-Kochanek K. The role of manganese superoxide dismutase in skin aging. Dermatoendocrinol. 2012 Jul 1;4(3):232-5;
7. Guo Y, Li P, Wang Z, Zhang P, Wu X. Sustained Delivery of Methylsulfonylmethane from Biodegradable Scaffolds Enhances Efficient Bone Regeneration. Int J Nanomedicine. 2022 Oct 14;17:4829-4842;
8. de Miranda RB, Weimer P, Rossi RC. Effects of hydrolyzed collagen supplementation on skin aging: a systematic review and meta-analysis. Int J Dermatol. 2021 Dec;60(12):1449-1461;
9. Pu SY, Huang YL, Pu CM, Kang YN, Hoang KD, Chen KH, Chen C. Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2023 Apr 26;15(9):2080.